Taş yontuculuğundan doğan sanat

taş yontuculuğu, taş yontma, taş sanatı, taş işçiliği, taş yontma sanatı,

Taş yontuculuğundan doğan sanat

Türk sanatında geniş bir alanı içine alan dekoratif taş işçiliği, başlangıcından bu yana devirlerin üslubuna uygun olarak bazı değişimler göstermiş olsa da ustalıkla yüksek kalitesini her zaman korumuştur. Günümüzde mesleki önemini giderek kaybeden ve hobi haline gelen taş yontuculuğunun tarihine bakalım.

Yerleşik hayata geçmeleriyle birlikte Türklerin hayatında taşın önemli bir yeri olmuştur. Selçuklular’dan başlayarak Türkler, taşı sanatkarane bir şekilde işlemeye, kemer ve nakış süslemeye büyük önem vermişlerdir. Han, hamam ve kervansaraylarda, bugün bile hayranlıkla izlenen benzersiz örnekler ortaya koymuşlardır. Günümüzde hem taşın öneminin azalması hem de “sanatkar” bakışın kaybolmasıyla birlikte taş işçiliği de giderek azalmakta ve hobi halini almaktadır.

Taş işçiliğinin en güzel örneklerini; Anadolu Selçuklu, Beylikler, Osmanlı döneminin mimarisinde görmek mümkündür. Taş, yalnızca yapım aşamasında değil; iç-dış dekorasyonda da ana malzemeyi teşkil etmektedir. Taş işçiliğinin en güzel örneklerini; anıtsal taç kapılarda, şehir-saray duvarlarında, camii-medrese gibi yapıların avlu, ana kapılarında, sütun başlıkları, minare şerefeleri, mihrap, minber, çeşme, sebil, şadırvanlarda görmek mümkündür. Geometrik örgüler, geçmeler, bitkisel bezemeler, alçak-yüksek kabartma hayvan figürleri, palmetler en çok rastlanan bezemelerdir. Mimaride kullanılan tuğlalarla da duvarları değişik şekillerde işlemişlerdir. Bu süslemeler daha çok açık koyu renkli tuğlaların geometrik şekillerde yerleştirilmesi ile gerçekleşmektedir. Camii, türbe, kale gibi yapıtların dış duvar örgülerinde en güzel örnekleri görülmektedir.

Taş işçiliği nasıl yapılır?

Yapılacak taşın restorasyonda orijinal halinin fotoğrafı çekilir. Daha sonra taşın şeklinin veya durumunun tespiti yapılır. Örneğin; silme taşı ise profil tarağı yardımıyla profil şekli çıkarılır. Taraktaki şekil hemen bir mukavva üzerine çizilir ve hataları düzeltilir. Daha sonra bu şekil maket bıçağıyla dikkatlice kesilir. Kesilmiş kısım erkek, kalan kısım ise dişi olarak adlandırılır ve kullanılır. Böylece bir şablon oluşmuş olur. Şablonun erkek kısmı taşın üzerine, karşılıklı yönlerine dikkatlice çizilir. İnce ve kalın keski; madırga, zımpara yardımı ile taş işlenir. Daha sonra taşın son hali için şablonun dişisi taşın üzerine konur ve kontrol edilir. Pürüzleri giderilir ve taş hazır hale getirilir.

Sanayinin vurgunu…

Taş ocaklarından kaba olarak çıkartılıp getirilen taşların kabası, taş ustaları tarafından balyoz ve çekiç yardımıyla alınır. Eğer taş sertse; gönye (cetvel), murç (bir nevi ucu sert büyük demir çivi) ve çekiçle; yumuşak (örneğin; Hilvan yöresinden getirilen yumuşak türden taş) ise, gönye, çekiç ve tarak denilen çelik ağızlı aletlerle düzgün hale getirilir. Gerekirse üzerlerine çeşitli desenler, yazılar yazılır. Taşçılar; binaların yapımında, binaların kapı ve pencere taşlarının yapım ve süslemesinde, köprü inşaatlarında, mezar taşı yapım ve yazımında aranan ve çok değer verilen ustalardır. Taşçılıkta en zor şeylerden biri kilit taşının yapımı ve yerine yerleştirilmesidir. Tuğla sanayinin gelişmesi, briketlerin yaygın olarak kullanıma başlanması, beton ve beton türevi yapı malzemelerinin daha kolay uygulanabilmesi ve daha ekonomik olması nedeniyle bu meslek kaybolmaya başladı. Günümüzde sayıları çok azalmış olan taş ustaları, eski taş yapıların restorasyon (yenileme) çalışmalarında, zevk sahibi kişilerin lüks konut veya işyerleri yapımlarında ancak aranır olmaktadır.
Taş yontuculuğundan doğan sanat Taş yontuculuğundan doğan sanat Reviewed by Burak Almacı on Mayıs 06, 2017 Rating: 5
Image Link [https://3.bp.blogspot.com/-V6Zjyq2BaS4/WQTbyl9rwqI/AAAAAAAAGFg/rsIYbPQ5PdkAennQvdZfxmCeMBSDaEU_ACLcB/s1600/Blogger%2B-%2BPindepo%2B%2528Profil%2529.png] Author Name [Pindepo.com] Author Description [Pindepo’da; anne, aşk, dekorasyon, gezi, güzellik, hobi, moda, psikoloji, spor, yaşam ve kadın’a dair birçok kategoriyi bulabilirsiniz.] Facebook Username [pindepo] Twitter Username [pindepo] GPlus Username [pindepo] Pinterest Username [pindepo] Instagram Username [pindepo]